X
تبلیغات
گیاهپزشکی - قارچ ها

گیاهپزشکی

شهید مدنی آذربایجان

قارچ ها

زیگومیست ها: قارچهای پست که نخینه فاقد دیواره ی عرضی و سلولها چند هسته ای اند. اغلب تولید مثل غیر جنسی دارند.
چرخه زندگی : کپک سیاه نان (ریزوپوس استولونیفر) مثال معروف این قارچهاست ؛ اسپورانژ(هاگدان) و نخینه های در هم بافته دیده میشوند.این قارچ ناجور ریسه است. هنگامی که دو نوع ریسه(+) و (-) کنار یکدیگر قرار میگیرند، تولید مثل جنسی رخ می دهد. از هر یک از ریسه ها انشعابات کوتاهی به سمت یکدیگر رشد می کند.انتهای هر یک متورم شده و بوسیله ی دیواره ی عرضی از بقیه ی هیف رویشی جدا میشوند این بخش های متورم (گامتانژ) پس از تغییراتی یه هم متصل شده و در محل تماس ، دیواره ها از بین رفته و ساختار واحدی تشکیل میشود و درون آن هسته ی دیپلوئید تشکیل می شود. با ضخیم شدن دیواره ، زیگوسپورانژبوجود می آید . زیگوسپورانژ دیواره ی ضخیمی دارد که مقاوم به شرایط نامساعد است . در شرایط مناسب با انجام میوز هاگ جنسی تشکیل داده و هاگها می رویند.از رویش هاگها مجددا نخینه ها تشکیل میشوند.


آسکومیست ها: به غیر از مخمر ها(بوزک ها) که نک سلولی هستند ، پیکر سایر آسکومیستها از هیف تشکیل شده است . نخینه ها دارای دیواره ی عرضی است و هر دو نوع تولید مثل را دارند.
- چرخه زندگی مخمر ها : مثال معروف ، مخمر نان (
Saccharomyces cerevisiae) که برای تهیه نان و شیرینی استفاده میشود. این مخمر دارای آنزیم زیماز است که گلوکز را به الکل اتیلیک (اتانل) تبدیل میکند.
C6H12O6------------>>C2H5OH + CO2
-
تولید مثل غیر جنسی آن جوانه زدن است و در تولید مثل جنسی دو نوع (+) و (-) در کنار هم قرار گرفته و در هم ادغام میشوند و پس از ادغام سیتوپلاسم و هسته ها یاخته ی تخم تشکیل میشود. این یاخته با جوانه زدن رشد و تکثیر می یابد. تخم می تواند به منزله ی آسک عمل کند و با انجام میوز هاگ(آسکوسپور)تولید کند. هاگها نیز با جوانه زدن تکثیر می یابند و مجددا می توانند با هم ادغام شوند. این روند در چرخه ی زندگی مخمر بطور مداوم تکرار میشود.سایر مخمر های معروف ؛ کاندیداآلبیکنز(عامل برفک دهان) و مخمر آبجو.

* چرخه زندگی سایر آسکومیست ها :
- تولید مثل غیر جنسی آسکومیستها با تولید هاگ در نوک نخینه های تخصص یافته می باشد که با پراکنش هاگها و رشد آنها میسلیوم های جدیدی تشکیل میشوند.
- در تولید مثل جنسی دو نخینه متفاوت از نظر آمیزشی (+) و (-) کنار یکدیگر قرار میگیرند ، با ادغام آنها هسته های هاپلوئید از یک قارچ به قارچ دیگر فرستاده میشوند.
- هسته های دو قارچ کنار هم قرار می گیرند ولی ادغام نمیشوند.
- از رویش نخینه ها ، آسکوکارپ (اندام فنجانی شکل) تشکیل میشود.
- در داخل آسکوکارپ برخی هسته های جفت شده ادغام میشوند و زیگوت دیپلوئید تشکیل میشود.
- زیگوت با انجام میوز ، چهار هسته ی هاپلوئید پدید می آورد.
- هریک از چهار هسته با انجام میتوز تقسیم شده و هشت هسته ی هاپلوئید تشکیل میدهند.
- هر هسته تبدیل به هاگ میشود(آسکوسپور) که درون کیسه ای بنام آسک قرار میگیرند.
- هاگها پس از رسیدن از آسک آزاد میشوند و رویش می کنند.
توجه : هاگهای داخل یک آسک حاصل از یک تقسیم میوزند و بطور معمول دو نوع اند.
نکته
: گروهی از آسکومیستها که فاقد تولید مثل جنسی هستند یعنی فقط تولید مثل غیر جنسی دارند قارچ های ناقص (دئوترومیست) گفته میشوند. پنیسیلیوم ، آسپرژیلوس ، و قارچ لای انگشتان پا از این گروهند.
سایر آسکومیست های معروف : کپک سبز نان(نوروسپورا کراسا) ، دنبلان(قارچ خوراکی) ، قارچ فنجانی و کیتومیوم(سلولزخوار).

بازیدیومیستها

این گروه قارچ ها اغلب دارای چتر و ماکروسکوبی هستند. چتر دارای ریزوئید ، ساقک و کلاهک است. نخینه ها دارای دیواره ی عرضی و مثالهای معروف قارچ ژله ای ، قارچ صدفی ، قارچ زین اسبی ، قارچ سم اسبی ، قارچ سمی آمانیتا ، زنگها و سیاهک ها که انگل غلات هستند. اکثر این قارچ ها تولید مثل جنسی دارند و تولید مثل غیر جنسی نادر است ولی در زنگها و سیاهکها بیشتر تولید مثل غیر جنسی است.
چرخه زندگی:
- در شکاف های زیر کلاهک تیغه های متعددی تشکیل میشوند. این شکاف ها دارای ساختار های گرزمانند به نام بازیدی هستند.
- درون هر بازیدی دو هسته ی هاپلوئید وجود دارد که پس از ادغام با یکدیگر ، هسته دیپلوئید تش����یل میشود.
- هسته ی دیپلوئید در حکم تخم تقسیم میوز انجام داده و چهار هاگ هاپلوئید را بوجود می آورد. هاگها در نوک بازیدی تشکیل میشوند.
- هر هاگ پس از رویش نخینه های هاپلوئید تشکیل می دهد.
- با ادغام دو نخینه ی متفاوت (+) و (-) ، چتر تشکیل میشود

توجه
: هاگهای روی هربازیدی حاصل از یک تقسیم میوزند و بطور معمول دو نوعند.

 
تعریف قارچ شناسی :
قارچ ها را در زبان لاتین Fungus (جمع: Fungi) گویند
شاخه ای از گیاه شناسی که راجع به قارچ ها بحث می کند
میکولوژی (قارچ شناسی )از واژه ی Mykos (قارچ) و Logos (شناخت )مشتق شده است
به دانشمندی که قارچ ها را مطالعه می کند قارچ شناس یا Mycologist گویند
ویژگی اصلی قارچ ها:
  1. کلروفیل ندارند و غذای خود را از طریق تجزیه ی بیرونی مواد و جذب انها بدست می اورند
  2. اوند ندارند
  3. یاخته های قارچ از نوع یوکاریوتی است و در سیتوپلاسم انها هسته و اندامک های غشا دار دیده می شود .ولی پلاست ندارند
  4. برخی از قارچ ها دارای مواد ذخیره ای از نوع گلیکوژن و چربی دارند
  5. دیواره ی یاخته ای قارچ ها اغلب از کیتین و سلولز است (کیتین در دیواره ی سلولی گیاهان عالی وجود ندارد)
  6. قارچ ها اغلب با تشکیل هاگ های متنوع تکثیر پیدا می کنند ولی انواعع تولد مثل جنسی نی در انها دیده می شود
  7. ریسه ی قارچ ها از رشته های نازکی تشیل شده که ه انها هیف گویند و مجموع هیف ها را میسلیوم گویند
پراکندگی و نوع زیستگاه :
  1. به طور کلی قاچ ها در زیستگاه های ابی ، خاکی ، هوایی یافت می شوند زیست گاه های متنوع قارچ ها عبارت است از : خاک (سطح خاک و زیر خاک ) ،صخره ها ،اب ، مواد پوسیده ی گیاهی و جانوری ، پارچه چرم ، پوست ، گیاهان زنده و سبز ، جانوران زنده و مرده ، حت در محیط های ادی به عنوان الوده کننده ی ازمایشگاه می توان مشاهده کرد
  2. در هر دمایی که دارای رطوبت، دما، و مواد غذایی مناسب باشد یافت می شوند
  3. بهترین محیط رشد قارچ ها محیط های اسیدی است و دمای مناسب رشد بین 0 – 30 درجه ی سانتیگراد است (دمای بهینه برای رشد قارچ ها بین 20 – 30 درجه است)
  4. قارچ ها یی وجود دارند که دمای بسیار پایین (حتی تا 195- ) را تحمل می کنند
  5. نور عامل اساسی برای رشد قارچ ها به شمار نمی اید فقط برای هازایی و پراکنش هاگ ها مورد نیاز است
  6. پراکندگی قارچ ها به وسیله وضعت کسیژن محیط نز کنترل می شود(قارچ ها در اصل هوازی اند )
  7. قارچ ها ابزی در اب های شور و شیرین یافت می شود زندگی این نوع قارچ ها به صورت ساپروفیت یا انگلی است
  8. قارچ های خاکزی اغلب به صورت ساپروفیت (گندروی) در خاک بسر می برند
  9. تعدادی از انها در روی مدفوع جانوران و فضولات پرندگان زندگی می کنند
  10. تعدادی انگل اند
  11. بسیاری از بیماری ها از قبیل سیلهک ها و زنگ ها از طریق خاک منتقل می شود
تولید مثل قارچ ها:
  1. تولید مثل جنسی :
· تریب شدن گامت های متحرک
· تماس گامتانژها
· ترکیب گامتانژ ها
· اسپرم زایی
· ترکیب هیف های رویشی (سوماتوگامی )
  1. تولید مثل غیر جنسی :
· قطعه قطعه شدن ریشه
· تقسیم دوتایی
· جوانه زدن
· تولید هاگ
تغذیه ی قارچ ها :
قارچ ها فاقد کلروفیل بوده در نتیجه فتوسنتز نمی کنند(عدم کسب غذا به روش گیاهی) .دارای دیواره بود (عدم کسب غذا به روش جانوری) بنابراین تغذیه ی قارچ ها از طریق هضم بیرونی و جذب صورت می گیرد .
بر حسب نوع کسب غذا به سه دسته تقسیم م شوند
1. قارچ های انگل ( پارازیت ) :
از بافت های زنده تغذیه کرده ولی باعث مرگ میزبان نمی شوند. و غذای خود را تا حدی از میزبان دریافت می کنند که میزبان زنده بماند .
بسیاری از این قارچ ها با ترشح مواد شیمیایی باعث می شوند غشای سلول میزبان نسبت به قند ها و اسید امینه تراوا شده و این قند ها به نفع قارچ ها از سلول میزبان خارج شود .
دسته ای از این قارچ ها به قارچ هوشمند (sophisticated parasites )معروفند .طوری که گیاه به انها به صورت یک میوه ی در حال رسیدن نگاه می کند و قند ها و اسید امینه ی خود را به محل الودگی قارچی سرازیر می سازد .
اغلب قارچ های انگل هیف های خاصی به نام هیستوریوم (مکنده ) تولید کرده که وارد سلول میزبان شده مواد غذایی را جذب می کنند
2. قارچ های لاشه خوار :
این دسته از قارچ ها به میزبان حمله کرده با ترشح سم توکسین میزبان را می کشد و سپس مواد غذای ان را تجزیه و جذب می کند اغلب این سمونم به غشای سیتوپلاسمی سلول میزبان اسیب وارد می کند در نتیجه مواد غذایی از سلول میزان خارج شده به دلیل به هم خوردن تعادل غذایی می میرد .
3. قارچ های گندروی():
از مواد الی بی جان و بقایای مواد الی گیاهان و جانوری تغذیه می نماید
این قارچ ها انزیم ها هضم کننده ایی را ترشح می کنند که قند ها و ترکیبت پیچیده ی میزان را به قند های ساده ،اسید های امنه و چربی های ساده تبدیل نمایند
تعدادی از این قارچ ها سلولز را تجزیه می کنند (سلولزخوار :مانند کتومیوم )
تعدادی به لیگنین حمله م کنند (چوب خوار ) .
انواع هاگ در قارچ ها :
· اسپورانژیوسپور :هاگ درون اسپورانژیوم ( هاگدان )
· کونیدی : هاگ های غیر متحرک (بر روی قسمت بیرونی هیف های کونیدی به وجود می اید
· ارتروسپور : هاگ های بند بند یا مفصلی .معمولا در انتهای هیف به وجود می اید .
· کلامیدوسپو ر : در انتهای هیف بندبند های هیف به وجود امده ،مقاوم در شرایط نامساعد ، کروی شکل ،تیره رنگ می باشد
  1. ویژگی عمومی میکسومایکوتا(قارچ های کاذب ):
· غذای خود را از طریق فاگوسیتوز(ذره خواری) بدست می اورند
· فاقد دیواره ی سلولی
· دارای ساختار نرم ، لزج ، و لغزنده (کپک مخاطی ،کپک لزج )
· در چرخه ی زندگی انها دو مرحله ی رویشی و زایشی است که کاملا از هم متمایز است
· بخش رویشی امیبی شکل و فاقد دیواره و بخش زایشی شبیه قارچ هاست
· هیچ گونه اهمیت اقتصادی ندارند
چرخه ی زندگی :
در شرایط نامناسب تعداد زیادی از یاخته های امیبی شکل در یک جا تجمع کرده(در اثر تولید برخی مواد شیمیایی خاص) و ساختار واحدی را تشکیل می دهند .این اتماع توسط غشای نازک و بسیار لغزنده ای احاطه شده و به صورت عمودی به سمت نور کشیده می شود .برخی از سلول های امیبی شکل پایه را تشکیل داده و تعدادی در انتهای پایه ،هاگدان را به وجود می اورند
در هاگدان هاگ تولید شده در شرایط مساعد ازاد می شود و در اثر ریش یخته های امیبی شکل را ایجاد می کند
  1. ویژگی عمومی ماستیگومایکوتینا :
· از 4 رده و 9 راسته تشیل شده است
· هیف های فاقد دیواره ی عرضی (قارچ پست )
· دارای سلول های تاژک دار و متحرک
· تولید هاگ های متحرک (زئوسپور )
· دارای ریسه ی تک یاخته ای یا به صورت میسلیوم ساده
· اکثرا ابزی یا در خاک مرطوب زندگی می کنند
· انواع انگل و گند روی نیز در انها دیده می شود
  1. ویژگی عمومی زیگومایکوتینا :
· از 2 رده و 11 راسته تشکیل شده است
· هیف های فاقد دیواره ی عرضی (قارچ پست )
· هیف به صورت سینوستی است و دارای تعداد زیادی هسته
· تولید مثل جنسی از طریق هاگ های غیر متحرک انجام می شود ان هاگ ها در هادان های کیسه مانند (وزیکول) بوجود می اید.
· ولد مثل جنسی صورت ترکیب گامتانژ هاست دیواره ی یاخته ای در این قارچ ها دارای کیتین است
· اکثر قارچ ه این زیر شاخه گندروی هستند
  1. ویژگی عمومی اسکومایکوتینا :
· دارای 1 رده و 11 راسته
· هیف های دارای دیواره ی عرضی (قارچ عالی )
· دارای اجسام بارده به نام اسکوکارپ (بجز مخمر ها)
· دارای هاگ های جنسی به نام اسکوسپور
· دارای تولید مثل جنسی از نوع کونیدی
  1. ویژگی عمومی بازیدیومایکوتینا :
· در 1 رده 3 زیر رده و 10 راسته طبقه بندی می شود .
· تکامل یافته ترین و عالی ترین گروه قارچ ها
· هیف های دارای دیواره ی عرضی (قارچ عالی )
· دارای اجسام بارده به نام بازیدیوکارپ
· اغلب سلل های هیف دارای 2 هسته اند
· تولید مثل جنسی از طریق سوماتوگامی ( ترکیب هیف های رویشی )است
· اغلب گندروی بوده جنگل ها و بیشه زارهای مرطوب مناسب برای رشد قارچ های چتری است
  1. ویژگی عمومی دوترومایکوتینا :
· در یک رده و 4 راسته دسته بندی می شود
· هیف های دارای دیواره ی عرضی (قارچ عالی )
· فاقد تولید مثل جنسی (قارچ ناقص )
· دارای تولید مثل جنسی(تعدادی فاقد این نوع) و غیر جنسی (از طریق کونیدی )
· چرخه ی زندگی فقط شامل مرحله هاپلوئید است
· بهترین راه شناسایی انها مطالعه ی کونید هاست که بصورت غیر جنسی تولید می شود
· اکثرا دارای زندگ انگلی یا گندروی دارند .
· بیشترین تعداد قارچ های موجود در خاک متعلق به این گروه است
· یک از عوامل مهم بیماری های پوستی مانند کچلها ،عفونت های قارچی روی ناخن ،زیر بغل ،لای انگشتان و نیز برفک دهان در کودکانند .
+ نوشته شده در  یکشنبه 1390/08/15ساعت 10:22  توسط saber  |